Nowy kierunek rozwoju i modernizacji systemu wodociągowego i kanalizacyjnego w gminie Żukowo
Podczas spotkania omówiono realizację dotychczasowego Wieloletniego planu modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych oraz przedstawiono założenia planu na lata 2027–2029. Dyskusja dotyczyła zarówno konkretnych przedsięwzięć, jak i kierunku, w którym w najbliższych latach ma rozwijać się system wodociągowy i kanalizacyjny gminy. Nowy plan to nie tylko zestaw kolejnych inwestycji. Jego podstawą jest kompleksowe spojrzenie na funkcjonowanie całego systemu – od zasobów wody i ujęć, przez stacje uzdatniania, zbiorniki i sieć wodociągową, po przepompownie, kolektory oraz docelowy sposób zagospodarowania ścieków.
Najpierw diagnoza, później decyzja
Jednym z najważniejszych kierunków przyjętych przez Spółkę jest odejście od punktowego rozwiązywania problemów na rzecz planowania inwestycji z uwzględnieniem funkcjonowania całego systemu. W części wodociągowej oznacza to m.in. współpracę z hydrogeologiem, rozpoznawanie rzeczywistych zasobów wód podziemnych, diagnozę ujęć i studni oraz przygotowanie modelu hydraulicznego sieci wodociągowej. Model ma stać się narzędziem pozwalającym analizować pracę sieci, identyfikować jej wąskie gardła, oceniać możliwości poszczególnych stref zasilania oraz sprawdzać, jaki efekt dla całego systemu przyniosą planowane inwestycje. Równolegle prowadzone i planowane są działania związane z ujęciami wody, stacjami uzdatniania, zwiększaniem możliwości retencyjnych oraz przebudową sieci i magistral. Szczególne znaczenie mają przedsięwzięcia dotyczące m.in. Banina, Pępowa, Małkowa, Barniewic, Leźna i Chwaszczyna. Część z nich znajduje się już na etapie realizacji lub przygotowania do robót, inne wymagają jeszcze wykonania dokumentacji, przeprowadzenia analiz albo przygotowania koncepcji.
Bezpieczeństwo systemu równie ważne jak jego rozbudowa
Doświadczenia eksploatacyjne pokazują, że rozwój infrastruktury nie może oznaczać wyłącznie budowy kolejnych kilometrów sieci. Dlatego w planowaniu na lata 2027–2029 istotne miejsce zajmują również modernizacja istniejących obiektów, odtwarzanie majątku oraz poprawa niezawodności infrastruktury. Dotyczy to m.in. studni, pomp, stacji uzdatniania wody, zbiorników, armatury, przepompowni ścieków, urządzeń sterujących i monitoringu. Spółka chce jednocześnie rozwijać narzędzia pozwalające lepiej obserwować pracę infrastruktury, szybciej reagować na nieprawidłowości i wykorzystywać dane eksploatacyjne przy podejmowaniu kolejnych decyzji inwestycyjnych. Coraz większego znaczenia nabiera również bezpieczeństwo systemów sterowania, monitoringu i telemetrii. Spółka Komunalna Żukowo została objęta przepisami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa jako podmiot kluczowy, dlatego rozwój infrastruktury technicznej musi być prowadzony równolegle ze wzmacnianiem bezpieczeństwa cyfrowego i ciągłości działania systemów wykorzystywanych do jej obsługi. To istotna zmiana również z punktu widzenia mieszkańców: celem inwestycji nie jest wyłącznie rozbudowa systemu, ale także zwiększanie jego niezawodności, bezpieczeństwa i ciągłości działania.
Kanalizacja – od pojedynczych odcinków do spojrzenia na cały układ
Podobne podejście dotyczy systemu kanalizacyjnego. Każdy nowy odcinek kanalizacji oznacza dodatkową ilość ścieków, które muszą zostać przejęte przez istniejące przepompownie, przewody tłoczne i kolektory, a następnie bezpiecznie skierowane do oczyszczania. Dlatego dalsze zwiększanie poziomu skanalizowania gminy musi być prowadzone równolegle z analizą możliwości całego układu. Plan na lata 2027–2029 obejmuje zarówno rozwój kanalizacji w kolejnych rejonach gminy, jak i przebudowę infrastruktury już istniejącej – przepompowni, przewodów tłocznych i kolektorów. Przewidziano również prace koncepcyjne dotyczące docelowego modelu funkcjonowania systemu, jego monitoringu i telemetrii. Jednym ze strategicznych kierunków pozostaje przygotowanie Spółki do budowy własnej oczyszczalni ścieków. To przedsięwzięcie wieloletnie, które wymaga wcześniejszego przygotowania – od analiz i zabezpieczenia terenu, przez dokumentację i decyzje środowiskowe, po określenie sposobu współpracy przyszłej oczyszczalni z całym systemem kanalizacyjnym gminy.
Koncepcja, projekt i budowa – różne etapy jednej inwestycji
Podczas spotkania radni pytali m.in. o terminy poszczególnych przedsięwzięć, przyczyny przesunięć oraz etap przygotowania inwestycji. To ważne również z punktu widzenia czytelności nowego planu. Koncepcja, dokumentacja projektowa i roboty budowlane nie są tym samym etapem przedsięwzięcia. W przypadku części zadań zakres inwestycji jest już określony i możliwe jest przechodzenie do realizacji. Inne wymagają przygotowania projektu. Przy najbardziej złożonych przedsięwzięciach systemowych konieczne jest wcześniejsze przeprowadzenie analiz i opracowanie koncepcji, aby nie projektować pojedynczego elementu bez uwzględnienia jego wpływu na pozostałą infrastrukturę. Dopiero takie przygotowanie pozwala określić właściwy zakres inwestycji, jej parametry, koszty i zależności od innych przedsięwzięć.
Inwestycje muszą ze sobą współpracować
Nowe podejście oznacza również większą koordynację poszczególnych przedsięwzięć. Budowa nowego ujęcia musi być powiązana z możliwościami stacji uzdatniania wody i sieci. Zwiększenie produkcji wody wymaga sprawdzenia możliwości jej magazynowania i przesyłu. Rozbudowa kanalizacji musi uwzględniać przepustowość kolejnych elementów systemu. Podobna zasada dotyczy współpracy z inwestycjami prowadzonymi przez Gminę – szczególnie tam, gdzie inwestycje drogowe, odwodnieniowe, wodociągowe i kanalizacyjne dotyczą tego samego obszaru. Chodzi o to, aby poszczególne zadania tworzyły jeden system, zamiast funkcjonować jako niezależne od siebie inwestycje.
Plan oparty na rzeczywistych potrzebach systemu
Wieloletni plan modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych na lata 2027–2029 ma być nie tylko dokumentem określającym zakres planowanych przedsięwzięć, ale również narzędziem porządkującym ich przygotowanie i realizację. Na kolejność poszczególnych zadań wpływać będą m.in. ich znaczenie dla bezpieczeństwa i ciągłości działania systemu, stan techniczny istniejącej infrastruktury, wyniki analiz i dokumentacji, możliwości finansowe Spółki, dostępność środków zewnętrznych oraz zależności pomiędzy poszczególnymi inwestycjami.
Kierunek jest jeden: stopniowe przejście od reagowania na pojedyncze problemy do świadomego zarządzania całym systemem wodociągowym i kanalizacyjnym – jego zasobami, możliwościami, ograniczeniami, bezpieczeństwem i przyszłym rozwojem. Spotkanie z Burmistrz Mariolą Zmudzińską i radnymi było kolejnym etapem prac nad planem na lata 2027–2029. Przed jego ostatecznym przedstawieniem, poszczególne przedsięwzięcia będą jeszcze uszczegóławiane.
