Podsumowanie wizyty w Józefowie i refleksje na temat przyszłych inwestycji

Józefów, podobnie jak Żukowo, przez lata korzystał z zewnętrznego systemu odbioru ścieków i ponosił koszty długiego tranzytu. Narastające ryzyka techniczne, rosnące opłaty oraz brak realnego wpływu na warunki finansowe sprawiły, że samorząd zdecydował się na zmianę modelu i budowę własnej oczyszczalni.

Jak działa oczyszczalnia w Józefowie?

Dziś całość ścieków z terenu miasta trafia do lokalnej, nowoczesnej oczyszczalni, zarządzanej przez Hydrosfera Józefów Sp. z o.o.. Podczas wizyty uczestnicy mogli zapoznać się z obiektem, który:

• pracuje stabilnie i nie jest uciążliwy dla otoczenia (znajduje się w centrum miasta, w bliskim otoczeniu domów, terenu rekreacyjnego oraz hoteli),
• spełnia wysokie normy środowiskowe,
• jest jednym z najnowocześniejszych obiektów tego typu w Europie– jak wskazuje operator oczyszczalni Hydrosfera Józefów Sp. z o.o.,
• daje samorządowi pełną kontrolę nad procesem oczyszczania oraz kosztami związanymi

Głos Burmistrz Gminy Żukowo

Jak podkreśla Mariola Zmudzińska:

– Zależało nam na zobaczeniu działającego systemu, a nie tylko teoretycznych prezentacji. Józefów pokazuje, że własna oczyszczalnia to odpowiedzialność, ale też większa kontrola nad bezpieczeństwem i rozwojem gminy. To doświadczenie, które warto brać pod uwagę przy myśleniu o przyszłości Żukowa.

Wnioski systemowe: długość tranzytu ma znaczenie

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z wizyty jest to, że długi tranzyt ścieków generuje trwałe koszty, na które samorząd ma bardzo ograniczony wpływ. W przypadku Gminy Żukowo oznacza to przede wszystkim:

• około 15 mln zł rocznie – koszt samego hurtowego odbioru i przesyłu ścieków do systemu zewnętrznego,
• wzrost tych kosztów w ciągu ostatnich 6 lat niemal trzykrotnie w ujęciu łącznym, bez zmiany modelu i bez poprawy bezpieczeństwa systemu.

To są środki, które co roku muszą zostać zabezpieczone, niezależnie od tego, czy gmina inwestuje, czy nie.

Energia – drugi, coraz ważniejszy składnik kosztów

Jak wskazuje Adam Werbowy, Prezes Zarządu Spółka Komunalna Żukowo sp. z o.o.:

– Długi tranzyt ścieków oznacza dużą liczbę pompowni i bardzo wysokie zapotrzebowanie na energię. Przy obecnych cenach prądu ten element kosztowy staje się coraz bardziej odczuwalny. To są koszty, których nie da się „obejść” bieżącym zarządzaniem.

Drugim istotnym elementem, który wprost przekłada się na taryfy, są koszty energii elektrycznej, niezbędnej do pracy pompowni, przepompowni i infrastruktury przesyłowej.

Z danych finansowych Spółki Komunalnej Żukowo wynika, że:

• w 2023 r. koszty energii elektrycznej wyniosły 993 579 zł,
• w 2024 r. było to już 1 160 569 zł, co oznacza wzrost o blisko 167 tys. zł w skali jednego roku (+16,8% r/r).

Jednocześnie, analizując zmiany na poszczególnych obiektach infrastruktury, stwierdzono, że średni wzrost kosztów energii w latach 2023–2024 wyniósł ok. 50%. Wzrost ten ma charakter obiektywny
i dotyczy całego sektora infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w Polsce.

Im dłuższy i bardziej rozbudowany system przesyłu, tym większe zużycie energii i większa wrażliwość na wzrost cen prądu.

Różnica między tranzytem a własną oczyszczalnią – przykład z Józefowa

Podczas wizyty studyjnej Stanisław Zdanowicz, Prezes Zarządu Hydrosfery sp. z o.o. zwrócił uwagę na istotną różnicę pomiędzy modelem opartym na długim tranzycie ścieków a funkcjonowaniem własnej, lokalnej oczyszczalni.

Jak wskazano, w okresie korzystania z zewnętrznej oczyszczalni koszt hurtowego odbioru ścieków przekraczał 5 zł za m³. Po uruchomieniu własnego obiektu koszt oczyszczania kształtuje się na poziomie nieco powyżej 3 zł za m³.

Prezentowany przykład nie oznacza prostego przełożenia stawek pomiędzy gminami, ponieważ każda jednostka samorządu terytorialnego funkcjonuje w innych uwarunkowaniach technicznych, demograficznych i finansowych. Pokazuje jednak istotną różnicę w samej konstrukcji kosztu.

W modelu tranzytowym samorząd:

• ponosi koszt narzucony przez zewnętrznego operatora,
• nie ma wpływu na hurtową stawkę,
• jest podatny na nagłe zmiany warunków finansowych.

W przypadku własnej oczyszczalni:

• koszt oczyszczania powstaje wewnątrz systemu gminnego,
• samorząd ma wpływ na jego strukturę,
• łatwiej planować i stabilizować wydatki w dłuższej perspektywie.

To właśnie ta różnica – kontrola nad mechanizmem kosztowym, a nie sama wysokość stawki – była jednym z kluczowych wniosków płynących z doświadczeń Józefowa.

Głos radnych – perspektywa samorządowa

W wizycie uczestniczyli również radni Rady Miejskiej w Żukowie. Witold Szmidtke, Wiceprzewodniczący Rady, podsumował ją następująco wpisem na swoim profilu w mediach społecznościowych:

– To była niezwykle merytoryczna i inspirująca wizyta. Zobaczyliśmy, jak nowoczesne i decentralizacyjne rozwiązania mogą realnie wpływać na koszty ponoszone przez mieszkańców oraz na bezpieczeństwo środowiskowe gminy. Takie spotkania pokazują, jak ważna jest współpraca samorządów i wymiana doświadczeń. Wracam z Józefowa z głową pełną wniosków i dobrych praktyk, które warto rozważyć również u nas.

Co dalej?

Wizyta w Józefowie nie była zapowiedzią natychmiastowych inwestycji, lecz pokazaniem praktycznego przykładu, jak inny samorząd poradził sobie z podobnymi wyzwaniami. Dla Gminy Żukowo oznacza to konieczność:

• myślenia długofalowego,
• ograniczania ryzyk kosztowych,
• wzmacniania niezależności infrastrukturalnej.

Rozważanie rozwiązań lokalnych – w tym budowy własnej oczyszczalni – jest elementem tej dyskusji
i odpowiedzią na pytanie, jak w przyszłości stabilizować koszty i zwiększać bezpieczeństwo systemu, z którego korzystają mieszkańcy. W kolejnym artykule przedstawimy Państwu jak wygląda aktualnie wykorzystywany system przesyłu ścieków z Gminy Żukowo do Gdańska. Uniknięcia kryzysowych sytuacji, przerwania ciągłości usługi poprzez nagłe zdarzenie.